Słowniczek

Pojęcia, które pojawiają się w tekstach MATCHA LABS — zebrane w jednym miejscu, krótko i bez encyklopedycznego tonu. Tam, gdzie temat ma już swój pełny tekst, słowniczek do niego odsyła, zamiast go powtarzać.

Matcha: Sproszkowana zielona herbata, mielona z liści zwanych tencha, przygotowywana przez ubicie z wodą i wypijana w całości, razem z liściem — nie jako wywar, tylko jako sam liść w formie proszku.
Chawan: Szeroka miska do ubijania i picia matchy. Jej szerokość daje trzepaczce miejsce do pracy — w zbyt ciasnym naczyniu dobra piana rzadko wychodzi.
Chasen: Bambusowa trzepaczka wyrzeźbiona z jednego kawałka bambusa, rozszczepionego na kilkadziesiąt cienkich zębów. Rzemiosło to od ponad 500 lat kultywowane jest przede wszystkim w wiosce Takayama w prefekturze Nara.
Chashaku: Wąska bambusowa miarka do odmierzania matchy — ten sam kształt, nabierany w ten sam sposób za każdym razem, daje powtarzalną proporcję bez potrzeby użycia wagi.
Usucha: „Cienka herbata” — codzienna, bardziej wodnista forma matchy: około 2 g proszku na 70 ml wody, ubijana energicznie na drobną pianę. To forma, w jakiej najczęściej pije się matchę poza formalną ceremonią.
Koicha: „Gęsta herbata” — mocniejsza, bardziej skoncentrowana forma matchy z formalnej ceremonii: nawet 4 g proszku na 15 ml wody, nie ubijana, tylko powoli zagniatana na gładką pastę. Przygotowuje się ją z matchy najwyższej jakości i pije wspólnie, z jednej miski.
Umami: Jeden z pięciu podstawowych smaków, obok słodkiego, słonego, kwaśnego i gorzkiego, kojarzony z glutaminianem i podobnymi aminokwasami. W matchy to właśnie umami — wzmacniane przez zacienianie krzewów przed zbiorem — odpowiada za głęboki, rosołowy posmak, który odróżnia dobrą matchę od płaskiej i jednowymiarowej.
Wabi-cha: Styl parzenia herbaty, w którym prostota i niedoskonałość liczą się bardziej niż kosztowne naczynia. Rozwijany od XV wieku, ostateczny kształt zawdzięcza XVI-wiecznemu mistrzowi herbaty Sen no Rikyū.
Ichigo ichie: Dosłownie „jedno spotkanie, jeden raz” — idea, że każde spotkanie przy herbacie zdarza się dokładnie raz i nigdy nie powtórzy się w tej samej formie.
Chanoyu: Dosłownie „gorąca woda na herbatę” — formalna japońska ceremonia herbaty, znana też jako sadō lub chadō, droga herbaty.
Tencha: Wysuszony, pozbawiony łodyg i żyłek liść herbaciany, który jeszcze nie został zmielony. To właśnie tencha, nie sama matcha, dojrzewa na polu — matcha powstaje dopiero po zmieleniu tenchy kamiennymi żarnami.
Gyokuro: Inna herbata zacieniana tą samą metodą co matcha — ale parzona i odcedzana jako całe liście, nie mielona na proszek. Dobry przykład na to, że zacienianie i mielenie to dwie osobne decyzje, nie jedna.
Uji: Region pod Kioto, najbardziej rozpoznawalne miejsce uprawy matchy, z tradycją sięgającą średniowiecza.
Nishio: Region w prefekturze Aichi, jeden z głównych ośrodków produkcji matchy w Japonii.
Yame: Region w prefekturze Fukuoka na Kiusiu, znany przede wszystkim z gyokuro najwyższej klasy, choć produkuje się tam też cenioną matchę.